Tình yêu, ở dạng tự nhiên nhất, vốn chứa yếu tố “duyên số” - thứ không thể tính toán hay sắp đặt. Nhưng khi đời sống người trẻ ngày càng bị chi phối bởi logic của chủ nghĩa tiêu dùng và một dạng chủ nghĩa hoàn hảo giả tạo, tình yêu cũng dần biến thành một lựa chọn có thể bị so sánh và thay thế.

Sự xuất hiện của các nền tảng hẹn hò trực tuyến như Tinder dường như đã khai thác triệt để thị hiếu người dùng, dựa trên xu hướng theo đuổi một thứ chủ nghĩa hoàn hảo và tâm lý tiêu dùng trong các mối quan hệ tình cảm. Việc này, ở một mức độ nhất định, đã biến tình yêu thành một sản phẩm để so sánh, đánh giá và thay thế. Hệ quả là bản chất của tình yêu trong thời đại số dần bị biến dạng, đánh mất sự chân thành, chiều sâu và tính cam kết vốn có.

CHỦ NGHĨA HOÀN HẢO GIẢ TẠO

Khi nhắc đến những câu chuyện tình yêu lãng mạn nhất, phần lớn chúng đều khởi đầu từ những khoảnh khắc không thể lên kế hoạch: một ánh nhìn, một cuộc trò chuyện, một lần gặp gỡ tình cờ. Chính sự ngẫu nhiên của “duyên số” từng cho phép con người tiếp cận nhau trong trạng thái ít phòng bị nhất; vì thế, thường chân thực và lâu bền hơn.

Trên các app hẹn hò, tình yêu lại bắt đầu từ một chuỗi hình ảnh được chọn lọc, một dòng bio được cân nhắc kỹ lưỡng và một quyết định gần như tức thời: vuốt sang phải. Các đối tượng tiếp cận nhau qua phiên bản đã chỉnh sửa, không phải qua những khoảnh khắc hồn nhiên ngoài đời thực.

Xu hướng hẹn hò này cổ súy một dạng chủ nghĩa hoàn hảo giả tạo (fake perfectionism) - thứ phần nào khiến áp lực phải hoàn hảo ngày càng lớn. Nhiều cá nhân trên Tinder vừa là người tìm kiếm tình yêu, vừa tự biến mình thành “sản phẩm” trong một thị trường cạnh tranh. Ai cũng cố gắng xuất hiện ở trạng thái hoàn mỹ nhất, do đó, những gì được nhìn thấy thường chỉ là một chiếc mặt nạ hình tượng.

Chủ nghĩa hoàn hảo giả tạo khiến kỳ vọng trong quá trình hẹn hò tăng cao. Con người được giới thiệu như những “sản phẩm” trên không gian mạng nên “yêu” có lẽ cũng chỉ là hệ quả của quá trình “chọn đúng sản phẩm phù hợp”. Trong khi đó, tình yêu đích thực hiếm khi được xây dựng trên sự hoàn hảo tức thời; ngược lại, nó lớn dần theo thời gian từ việc học cách ở lại với những điều chưa hoàn hảo.

CHỦ NGHĨA TIÊU DÙNG 

Trong hệ giá trị của chủ nghĩa tiêu dùng, mọi thứ đều có thể được lựa chọn, so sánh và thay thế. Mà một trong những lời hứa hấp dẫn nhất từ những app hẹn hò là sự đa dạng trong lựa chọn, sự tiện lợi và hiệu quả khi tìm kiếm đối tượng hẹn hò. 

Do sự phong phú trong lựa chọn được thiết kế để giữ chân người dùng, cảm giác “luôn có người khác tốt hơn” đa phần trở thành trạng thái thường trực. Cơ chế này tạo ra tâm lý tối ưu hóa trải nghiệm liên tục mà ở đó việc kiếm tìm người bạn đời cũng dần bị kéo vào logic tương tự. Giống như bất kỳ sản phẩm nào trong một thị trường cạnh tranh, với nhiều người, mỗi mối quan hệ cũng chỉ là “trải nghiệm” tạm thời và chỉ tồn tại cho đến khi lựa chọn hợp lí hơn xuất hiện.

Thông thường, việc bắt đầu hay kết thúc một mối quan hệ luôn đi kèm với nhiều “chi phí” và sự “đầu tư” về mặt cảm xúc, thời gian, thậm chí cả tiền bạc. Tinder đã làm giảm hầu hết những chi phí này tới mức gần như tuyệt đối. Người dùng có thể trò chuyện với nhiều đối tượng cùng lúc, ở bất kỳ đâu, chỉ bằng vài thao tác chạm.

Sự tiện lợi ấy vô tình làm giảm giá trị của việc gắn bó, khiến việc bắt đầu cũng như rời đi khỏi một mối quan hệ trở nên quá dễ dàng. Trong bối cảnh ấy, những hành vi như ghosting - biến mất mà không một lời giải thích - dần được bình thường hóa, trở thành một phần quen thuộc trong trải nghiệm hẹn hò của người trẻ hiện đại.

Tình yêu, giờ đây, khó có thể bền vững bởi khi con người đã quen với việc “nâng cấp” trải nghiệm của mình, động lực để duy trì một mối quan hệ càng trở nên mong manh hơn bao giờ hết. 

APP HẸN HÒ CÓ GIẾT CHẾT TÌNH YÊU?

Có lẽ những ứng dụng hẹn hò như Tinder không trực tiếp giết chết tình yêu. Nhưng sự hiện diện của chúng âm thầm cổ suý tư duy thực dụng khi yêu, khiến nhiều người quen với việc lựa chọn, so sánh và thay thế hơn là thấu hiểu và vun đắp. Bởi vậy, những giá trị làm nên sức nặng của tình yêu - sự mộc mạc, chân thành và lãng mạn - dần bị xem nhẹ.

Ở nơi mọi kết nối có thể bắt đầu hay kết thúc quá dễ dàng và những phương án thay thế luôn hiện hữu, việc xây dựng và gìn giữ sự gắn bó trong một mối quan hệ không còn là điều hiển nhiên mà trở thành một quyết định đòi hỏi bản lĩnh và sự trưởng thành trong cả nhận thức lẫn cảm xúc.

Giữa vô vàn cám dỗ, tình yêu không hẳn bị giết chết hay chôn vùi, mà chỉ khó tìm, khó thấy, khó có được hơn. Vì bản chất của tình yêu chưa bao giờ nằm ở việc tìm thấy người hoàn hảo nhất, mà ở quyết định cùng một người chấp nhận, học hỏi và đi qua những điều không hoàn hảo.

Suy cho cùng, những nền tảng hẹn hò như Tinder, một mặt, góp phần làm phai nhạt những giá trị từng làm nên chiều sâu của một mối quan hệ; mặt khác, đặt ra phép thử khắc nghiệt về lòng chung thuỷ và sự kiên nhẫn trong tình yêu của người trẻ trong đời sống hiện đại.