Lớn lên tại Hà Nội cùng những giai điệu nhạc Việt nhưng lại trưởng thành trong không gian nghệ thuật phóng khoáng đượm màu sắc phương Tây tại Paris, âm nhạc của NHI đượm hơi thở nghệ thuật rất riêng đầy thú vị mang vẻ đẹp đa cảm, đa văn hoá và đa ngôn ngữ.

NHẠC CỦA NHI

Trần Ngọc Phương Nhi, với nghệ danh NHI, sinh ra và lớn lên tại Hà Nội. Tuổi thơ của cô trôi qua trong một không gian ngập tràn âm nhạc - nơi những bản hit Việt Nam đầu thập niên 2000 của Mỹ Tâm, Ưng Hoàng Phúc, H.A.T vang lên song song cùng ABBA, Modern Talking hay Michael Jackson. Ở thế giới tuổi thơ ấy, không tồn tại ranh giới rạch ròi giữa “nhạc Việt” và “nhạc Tây”. Tất cả cùng hiện diện, cùng cộng hưởng, và lặng lẽ định hình đời sống cảm xúc của một đứa trẻ lớn lên giữa những giai điệu. Chính những ký ức âm thanh ấy đã gieo vào NHI một tình yêu bền bỉ dành cho âm nhạc - không ồn ào, nhưng đủ sâu để theo cô suốt hành trình trưởng thành, và dần chuyển hóa thành đam mê với ca hát như một cách biểu đạt bản thân.

Rời Việt Nam ở tuổi 18, đến nay đã gần tám năm NHI sống và học tập tại Paris, theo đuổi con đường học thuật với bằng Cử nhân, Thạc sĩ và hiện là nghiên cứu sinh Tiến sĩ ngành Tâm lý học. Điều đặc biệt ở NHI là hành trình học thuật ấy không tách rời khỏi âm nhạc, mà ngược lại, âm thầm nuôi dưỡng và làm giàu thêm thế giới sáng tạo của cô. Những kiến thức về tâm lý giúp NHI hiểu sâu hơn cách cảm xúc được hình thành, biến đổi, va chạm và để lại dư chấn trong đời sống nội tâm. Và âm nhạc trở thành nơi cô cho phép những cảm xúc ấy được khuếch đại một cách tự nhiên, không cần gắng gượng.

“Âm nhạc cho mình một không gian để trải lòng,” NHI chia sẻ. Đó là một nơi an toàn để tự do, để thể hiện, để chạm đến người khác mà không cần lời giải thích. Ngay từ đầu, âm nhạc với NHI chưa bao giờ chỉ là một sở thích, mà là nơi trú ẩn, cũng là nơi cảm xúc được phép tồn tại đúng với hình dạng nguyên bản của nó.

GIỮA CÁC CHẤT LIỆU SÁNG TÁC

Với NHI, con đường nghệ thuật chưa bao giờ là một lộ trình cố định, mà là một quá trình biến chuyển âm thầm theo thời gian. Bài hát đầu tiên cô viết vào khoảng năm 2020 không khởi nguồn từ một biến cố lớn hay khoảnh khắc “định mệnh” nào. NHI viết nhạc đơn giản để hiểu mình đang nghĩ gì, và để lắng nghe những chuyển động tinh tế của cảm xúc bên trong. Cô bị cuốn hút bởi những điều rất nhỏ: một cuộc trò chuyện thoáng qua, một cảm xúc vụt đến trên chuyến tàu điện, một khoảnh khắc không tên giữa đời sống thường ngày. Trước đây, NHI từng hướng ngòi bút về những câu chuyện lớn hơn, mang tính khái quát và trừu tượng. Nhưng theo thời gian, cô nhận ra chính những chi tiết đời thường ấy mới là nơi cảm xúc thật sự trú ngụ - nơi con người dễ dàng chạm vào nhau nhất.

Không xây dựng một cái tôi nghệ thuật hào nhoáng tách biệt, NHI để chính mình hiện diện trọn vẹn trong âm nhạc. Điều đó bộc lộ qua giọng hát trầm, sự ưu ái dành cho những nốt thấp, và cách xử lý kỹ thuật tiết chế nhưng tinh tế. Ở đó, cái tôi không cần phô trương, nhưng luôn rõ ràng và nhất quán. Sáng tác của NHI giống như một dòng ý thức được chắt lọc truyền tải trải nghiệm cá nhân với những quan sát về người khác, nơi hình ảnh, ký ức và dư chấn cảm xúc đan cài vào nhau để hình thành giai điệu.

Âm nhạc của cô thường bắt đầu từ một câu hỏi lặng lẽ: những gì mình viết ra là kết tinh của tri thức tích luỹ, của các tầng cảm xúc, hay của những điều không thể gọi tên? Với NHI, cảm xúc mang đến chất liệu thô. Nhưng chính tri thức - từ cách lựa chọn ngôn ngữ, đặt câu, chọn nốt đến nhịp điệu - mới là thứ mài giũa cảm xúc thành ca khúc. Tất cả được bồi đắp qua nhiều năm lắng nghe, học hỏi và quan sát những người đi trước, trong âm nhạc lẫn trong đời sống.

GIỮA HAI MIỀN VĂN HOÁ

Sống tại Paris mang đến cho NHI một không gian nghệ thuật rộng mở - nơi thử nghiệm không bị giới hạn, nơi thể loại không còn là những chiếc hộp khép kín. RnB, Neo-soul và Jazz trở thành ngôn ngữ âm nhạc chủ đạo của cô: dù không quá quen thuộc với số đông khán giả Việt, nhưng đủ tinh tế để nâng đỡ và mở rộng các tầng cảm xúc trong âm nhạc của cô.

Thế nhưng, nếu phải hình dung âm nhạc của mình như một thành phố, NHI lại chọn Hà Nội. Âm nhạc của cô vừa mang nhịp thở của Hà Nội buổi sáng - chậm rãi, đa tầng, phảng phất những khoảng lặng, vừa mang dáng dấp Hà Nội về đêm - đời thường và chất chứa những câu chuyện. Ngay cả khi sáng tác bằng tiếng Anh hay tiếng Pháp, cách NHI lựa chọn hình ảnh, so sánh và ẩn dụ vẫn đượm chất Đông Á - kín đáo, tiết chế và giàu dư âm. Nếu Paris mang đến cho cô tư duy sáng tạo tự do, thì Hà Nội lại âm thầm nuôi dưỡng chiều sâu cảm xúc trong cách NHI nghĩ về âm nhạc. Bởi vậy, trong sáng tác của cô không tồn tại sự đối lập, mà là một sự cộng hưởng đa chiều rất riêng - nơi hai bờ văn hoá cùng hiện diện, nâng đỡ lẫn nhau. 

NHI chia sẻ rằng có những cảm xúc chỉ có thể tồn tại trọn vẹn trong một ngôn ngữ nhất định. Khi sáng tác, cô đôi khi phải “dịch” lại chính mình - bởi có những xúc cảm rất Việt không thể kể trọn bằng bất kỳ ngôn ngữ nào khác. Chữ thương là một ví dụ. Với NHI, thương không hoàn toàn là yêu; đó là một trạng thái cảm xúc có thể tồn tại ngay cả khi tình yêu đã khép lại. Nó bền bỉ, âm thầm, không đòi hỏi hồi đáp. Vì thế, để diễn tả thương bằng tiếng Anh, đôi khi NHI phải viết cả một bài hát. Ở khoảnh khắc ấy, âm nhạc trở thành một hành động dịch thuật - không phải dịch chữ, mà dịch cảm xúc. Dịch những tầng sâu nội tâm Việt Nam sang một ngôn ngữ phương Tây đủ rộng để chứa đựng những điều không thể gọi tên.

LAI TẠO VÀ CÁI TÔI RIÊNG

Xa Việt Nam, âm nhạc trở thành sợi dây giúp NHI giữ kết nối với quê hương. Qua những ca khúc mới, những MV được chia sẻ từ xa, cô dõi theo sự chuyển mình của âm nhạc Việt và rộng hơn, của chính đời sống xã hội. Đồng thời, việc sáng tác và biểu diễn tại Paris cũng là cách NHI khẳng định một điều giản dị nhưng dứt khoát: nghệ sĩ Việt Nam hoàn toàn có thể hiện diện trong không gian âm nhạc quốc tế bằng chính tiếng nói của mình, mà không cần đánh đổi bản sắc. Âm nhạc của NHI vì thế vừa là chiếc neo giữ cô gắn chặt với cội nguồn, vừa là cây cầu đưa cô bước ra thế giới.

Trong bối cảnh toàn cầu hoá, sự giao thoa văn hoá không còn là ngoại lệ. Nhưng với NHI, đó không chỉ là hệ quả của thời đại, mà là một lựa chọn có ý thức. Cô chọn lắng nghe nhiều hơn, học hỏi nhiều hơn, và cho phép những lớp ảnh hưởng đa dạng thẩm thấu dần vào sáng tác. Chính tư duy cởi mở và tinh thần tiếp nhận ấy khiến âm nhạc của NHI không bị đóng khung trong một nhãn mác cố định, mà luôn ở trạng thái chuyển động linh hoạt, sống động, và giàu khả năng biến hoá.

NHI nhìn âm nhạc Việt Nam như một kho tàng giàu chất thơ, với dân ca, làn điệu cổ truyền và nhạc cụ truyền thống mang trong mình chiều sâu văn hoá hiếm có. Nhưng cô cũng ý thức rõ rằng những giá trị ấy có thể dần xa rời đời sống đương đại nếu không được tiếp tục đối thoại với hiện tại.

Với NHI, bảo tồn không đồng nghĩa với đóng khung. Cô tin vào việc kết nối âm nhạc truyền thống với các thể loại đương đại phương Tây, để di sản không chỉ tồn tại trên sân khấu, mà bước vào đời sống thường nhật, đặc biệt là thế giới cảm xúc của thế hệ trẻ. Kết nối dân gian với hiện đại, kết nối truyền thống với những ngôn ngữ âm nhạc mới, để âm nhạc Việt tiếp tục được sống theo những mô thức khác, nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần cốt lõi. NHI không đơn độc trong niềm tin ấy. Một thế hệ nghệ sĩ trẻ tại Việt Nam đang âm thầm làm điều tương tự mỗi ngày, và cô là một trong những tiếng nói góp phần tạo nên làn sóng chuyển động ấy.

Với NHI, nghệ thuật vốn không biên giới; điều tạo nên sự khác biệt nằm ở cái tôi và cá tính của người nghệ sĩ. Khi nói về sự “lai” trong âm nhạc, cô không xem đó là một chuyển động tự phát. Trong một thế giới không ngừng biến đổi, nghệ sĩ cần học hỏi, cần thích nghi, và cần tiếp nhận tinh hoa của nhiều nền văn hoá để mở rộng biên độ sáng tạo. Từ đó, những giao thoa mới có thể hình thành, thậm chí mang dấu vết của nhiều miền văn hoá.

Âm nhạc của NHI không tìm cách trả lời câu hỏi “thuộc về đâu”. Nó tồn tại như một không gian cảm xúc, nơi bản sắc không bị đóng khung, nơi sự giao thoa trở thành nguồn lực sáng tạo. Với cô, sáng tác chưa bao giờ chỉ là thú vui của tuổi trẻ, mà là hành trình khám phá bản ngã: nơi những dư chấn tinh tế của tâm hồn Việt gặp gỡ tư duy sáng tạo tự do của phương Tây, nơi mỗi giai điệu trở thành một phép “dịch” cảm xúc giữa hai thế giới.

Câu chuyện của NHI, vì thế, không chỉ là câu chuyện cá nhân. Đó là chân dung của một thế hệ nghệ sĩ mới với những cái tôi đã tìm thấy tiếng nói riêng trong chính sự lai tạo văn hoá mà họ đang sống cùng mỗi ngày và coi âm nhạc như nhịp cầu để đi về giữa quê hương và một thế giới không biên giới.