ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK
ITSNK ITSNK ITSNK
ITSNK
MỌI THỨ ĐỀU CÓ THỂ
LÀM ĐƯỢC Ít ai ngờ rằng, một chàng trai Hà Nội từng chỉ được dùng máy tính vài giờ mỗi tuần lại trở thành một trong những producer nổi bật nhất của thế hệ mới. Lớn lên cùng Internet, itsnk - Lê Nam Khánh - đã đi từ những cú click chuột đầu tiên đến album Loi Choi, rồi trở thành thạc sĩ ngành Khoa học máy tính ở Mỹ. Một hành trình nơi tự do sáng tạo gặp kỷ luật, và niềm say mê công nghệ hòa vào âm nhạc, hình thành nên bản sắc riêng không thể nhầm lẫn.
LÀM ĐƯỢC Ít ai ngờ rằng, một chàng trai Hà Nội từng chỉ được dùng máy tính vài giờ mỗi tuần lại trở thành một trong những producer nổi bật nhất của thế hệ mới. Lớn lên cùng Internet, itsnk - Lê Nam Khánh - đã đi từ những cú click chuột đầu tiên đến album Loi Choi, rồi trở thành thạc sĩ ngành Khoa học máy tính ở Mỹ. Một hành trình nơi tự do sáng tạo gặp kỷ luật, và niềm say mê công nghệ hòa vào âm nhạc, hình thành nên bản sắc riêng không thể nhầm lẫn.
HÀNH TRÌNH BẮT ĐẦU
Cơ duyên đến với âm nhạc của Khánh, như anh kể, bắt đầu từ một chiếc máy tính được “hưởng sái” trong nhà. Một ngày, bố anh mua về một chiếc MacBook mới, định tặng mẹ, nhưng bà đưa lại cho con trai: “Thôi mày cầm đi, tao chả biết dùng cái này đâu”. Thế là cậu chuyển từ Windows sang mac OS, cài Ableton - và bắt đầu cuộc thử nghiệm đầu tiên với âm nhạc. “Chắc đó là bước ngoặt đầu tiên của anh”, itsnk nói.
Nhưng làm nhạc khi ấy chẳng hề dễ dàng. Bố mẹ anh rất nghiêm, mỗi tuần chỉ cho phép dùng máy tính vài tiếng, chủ yếu để học TOEFL hay SAT vì anh chuẩn bị đi du học. “Cho dùng mấy hôm, hôm sau đi vào phòng lấy luôn, coi như bye”, anh kể, vừa cười vừa nhớ lại cái thời bị “hạn chế công nghệ”. Mãi đến năm lớp 12, Khánh mới thật sự được dùng smartphone; còn trước đó, năm lớp 11, anh phải giấu bố mẹ để mua một chiếc Android cũ bằng tiền lì xì, chỉ để có thể lên mạng và nghe nhạc nhiều hơn.
Khánh không học nhạc, không biết chơi nhạc cụ, cũng chẳng có ai chỉ đường. Dù điều kiện hạn chế, âm nhạc vẫn tìm được đường len vào cuộc sống của anh. Khoảng những năm
2010-2011, khi Skrillex bắt đầu nổi lên cùng những EP đầu tiên, EDM trở thành hiện tượng toàn cầu. Âm nhạc điện tử tràn ngập các bảng xếp hạng, pop cũng dần mang nặng yếu tố electronic. Với Khánh, đó là lần đầu tiên anh cảm nhận được sức hấp dẫn của thứ âm thanh lạ lẫm ấy. ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK “Anh thích những DJ như Skrillex, Deadmau5, Calvin Harris trước, rồi anh nhận ra họ làm nhạc bằng phần mềm, bằng DAW (Digital Audio Workstation), bằng chính chiếc máy tính của mình, thế là tải về để tự nghiền ngẫm”. Thời ấy, DAW vẫn còn xa lạ, mở ra là những giao diện với sóng âm, phím ảo chẳng hiểu nổi; mạng xã hội chưa nở rộ, chưa có những video hướng dẫn từng bước như bây giờ. Mọi thứ đều phải tự mò, tự đoán.
“Lúc bắt đầu thì khó khăn thật”, itsnk nói. “Hồi đó không có tài liệu, tiếng Anh chuyên ngành cũng không biết, mở DAW ra thấy toàn chữ lạ: compressor, MIDI, oscillator… chẳng hiểu gì hết. Tài nguyên tiếng Việt gần như không có và lúc ấy anh cũng không có ai để có thể giải thích cho mình. Anh mất có khi phải nửa năm mới hiểu được MIDI là gì”.
*MIDI: Musical Instrument Digital Interface.
Dù “thiếu thốn” đủ đường, Khánh vẫn kiên trì với lựa chọn của mình. Hồi đó nhà có mạng nhưng không có thiết bị”, anh kể, “không TV, không smartphone, chỉ có cái Nokia bấm, vào Facebook bằng Opera Mini, chậm rì rì”. Cứ khi nào được sử dụng máy tính là tải nhạc, chép vào thẻ nhớ, rồi ngồi nghe trong cái máy Walkman cũ”. Những lúc hiếm hoi được lên mạng như thế, anh cũng sẽ tranh thủ tìm bài mới, download, rồi mở phần mềm VirtualDJ ra để tập tành.
Nhưng làm nhạc khi ấy chẳng hề dễ dàng. Bố mẹ anh rất nghiêm, mỗi tuần chỉ cho phép dùng máy tính vài tiếng, chủ yếu để học TOEFL hay SAT vì anh chuẩn bị đi du học. “Cho dùng mấy hôm, hôm sau đi vào phòng lấy luôn, coi như bye”, anh kể, vừa cười vừa nhớ lại cái thời bị “hạn chế công nghệ”. Mãi đến năm lớp 12, Khánh mới thật sự được dùng smartphone; còn trước đó, năm lớp 11, anh phải giấu bố mẹ để mua một chiếc Android cũ bằng tiền lì xì, chỉ để có thể lên mạng và nghe nhạc nhiều hơn.
Khánh không học nhạc, không biết chơi nhạc cụ, cũng chẳng có ai chỉ đường. Dù điều kiện hạn chế, âm nhạc vẫn tìm được đường len vào cuộc sống của anh. Khoảng những năm
2010-2011, khi Skrillex bắt đầu nổi lên cùng những EP đầu tiên, EDM trở thành hiện tượng toàn cầu. Âm nhạc điện tử tràn ngập các bảng xếp hạng, pop cũng dần mang nặng yếu tố electronic. Với Khánh, đó là lần đầu tiên anh cảm nhận được sức hấp dẫn của thứ âm thanh lạ lẫm ấy. ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK ITSNK “Anh thích những DJ như Skrillex, Deadmau5, Calvin Harris trước, rồi anh nhận ra họ làm nhạc bằng phần mềm, bằng DAW (Digital Audio Workstation), bằng chính chiếc máy tính của mình, thế là tải về để tự nghiền ngẫm”. Thời ấy, DAW vẫn còn xa lạ, mở ra là những giao diện với sóng âm, phím ảo chẳng hiểu nổi; mạng xã hội chưa nở rộ, chưa có những video hướng dẫn từng bước như bây giờ. Mọi thứ đều phải tự mò, tự đoán.
“Lúc bắt đầu thì khó khăn thật”, itsnk nói. “Hồi đó không có tài liệu, tiếng Anh chuyên ngành cũng không biết, mở DAW ra thấy toàn chữ lạ: compressor, MIDI, oscillator… chẳng hiểu gì hết. Tài nguyên tiếng Việt gần như không có và lúc ấy anh cũng không có ai để có thể giải thích cho mình. Anh mất có khi phải nửa năm mới hiểu được MIDI là gì”.
*MIDI: Musical Instrument Digital Interface.
Dù “thiếu thốn” đủ đường, Khánh vẫn kiên trì với lựa chọn của mình. Hồi đó nhà có mạng nhưng không có thiết bị”, anh kể, “không TV, không smartphone, chỉ có cái Nokia bấm, vào Facebook bằng Opera Mini, chậm rì rì”. Cứ khi nào được sử dụng máy tính là tải nhạc, chép vào thẻ nhớ, rồi ngồi nghe trong cái máy Walkman cũ”. Những lúc hiếm hoi được lên mạng như thế, anh cũng sẽ tranh thủ tìm bài mới, download, rồi mở phần mềm VirtualDJ ra để tập tành.
Lúc ấy, cuộc sống của Khánh gói gọn trong những ngày đi học, học thêm, làm bài, và nếu may mắn, anh có được vài tiếng để ngồi mày mò với nhạc. “Thời đó, các DJ quốc tế thường ra nhạc vào thứ Hai và thứ Sáu”, anh kể. “Chỉ cần có máy trong hai hôm đó là gom đủ nhạc để nghe, để chơi - đúng kiểu ‘solve my own entertainment problem’”.
Rồi mọi thứ đến tự nhiên như một chuỗi nối tiếp. Trong khi vẫn tự mày mò làm nhạc ở nhà, Khánh bắt đầu gặp những người đầu tiên có cùng sở thích. Ở Trần Phú, có nhóm đàn anh lớn tuổi hơn đi DJ, còn anh khi đó vẫn đang là cậu học sinh cầm máy ảnh, chụp sự kiện cho trường Việt Đức. Hôm ấy, trường tổ chức prom, Khánh được giao chụp, và cũng chính tại đó, anh gặp nhóm DJ kia. “Lúc đó tình cờ hai bên đều biết nhau”, anh kể. Sau buổi hôm đó, họ quyết định lập một nhóm - và Beast Mode ra đời, nhóm DJ quy tụ những người anh em chung đam mê âm nhạc. Cùng nhau, họ tổ chức các buổi tiệc, sự kiện, rồi dần được mời chơi ở vài quán bar quanh Tạ Hiện.
Nhìn lại, Khánh xem đó là những bước ngoặt đầu tiên trong hành trình của mình. “Anh thật sự biết ơn vì những năm tháng đó”, anh nói. “Khó khăn có, nhiều là đằng khác. Anh đã dành rất nhiều thời gian và sức lực cho âm nhạc, nhưng chính những năm tháng ấy là thứ hình thành nên con người anh bây giờ”.
Rồi mọi thứ đến tự nhiên như một chuỗi nối tiếp. Trong khi vẫn tự mày mò làm nhạc ở nhà, Khánh bắt đầu gặp những người đầu tiên có cùng sở thích. Ở Trần Phú, có nhóm đàn anh lớn tuổi hơn đi DJ, còn anh khi đó vẫn đang là cậu học sinh cầm máy ảnh, chụp sự kiện cho trường Việt Đức. Hôm ấy, trường tổ chức prom, Khánh được giao chụp, và cũng chính tại đó, anh gặp nhóm DJ kia. “Lúc đó tình cờ hai bên đều biết nhau”, anh kể. Sau buổi hôm đó, họ quyết định lập một nhóm - và Beast Mode ra đời, nhóm DJ quy tụ những người anh em chung đam mê âm nhạc. Cùng nhau, họ tổ chức các buổi tiệc, sự kiện, rồi dần được mời chơi ở vài quán bar quanh Tạ Hiện.
Nhìn lại, Khánh xem đó là những bước ngoặt đầu tiên trong hành trình của mình. “Anh thật sự biết ơn vì những năm tháng đó”, anh nói. “Khó khăn có, nhiều là đằng khác. Anh đã dành rất nhiều thời gian và sức lực cho âm nhạc, nhưng chính những năm tháng ấy là thứ hình thành nên con người anh bây giờ”.
GIỮA CÔNG NGHỆ
VÀ ÂM THANH
VÀ ÂM THANH
Khi sang Mỹ du học, Khánh chọn Khoa học máy tính. Quyết định ấy với nhiều người có thể là ngã rẽ; với anh, nó chỉ là một nhánh khác của cùng một dòng chảy. “Thứ mình làm trên DAW thực ra cũng là lập trình”, anh nói. “Chỉ khác ở chỗ ngôn ngữ không phải là code, mà là âm thanh”.
Âm nhạc điện tử, theo anh, là một dạng digital signal processing - xử lý tín hiệu số. Việc học Khoa học máy tính giúp anh hiểu sâu hơn về cách mọi thứ vận hành ở tầng kỹ thuật: logic xử lý, cách nhóm effect, EQ, layer hay sắp xếp chuỗi tín hiệu (signal chain) để tạo ra đúng chất âm mong muốn. “Mình hiểu vì sao một plugin đặt trước hay sau distortion lại cho ra hai kết quả khác nhau”, anh nói.
Với itsnk, học công nghệ không làm âm nhạc “bớt nghệ thuật”, mà ngược lại, giúp anh làm chủ nó. Một project có thể lên tới cả trăm track, nhưng anh luôn biết từng phần đang phục vụ điều gì: intro, verse, hook, build hay release. Mọi chi tiết, từ tầng vi mô như EQ, reverb, layering đến tầng vĩ mô như cấu trúc, nhịp, không gian, đều được sắp xếp với một logic rõ ràng. Anh biết mỗi phần tồn tại để làm gì, và phải chạm vào đâu để thay đổi kết quả cuối cùng.
Bên cạnh tư duy giao thoa
giữa công nghệ và
âm
nhạc, còn một điều khiến
itsnk trở nên
“công nghệ”
hơn bất kỳ ai khác: từ trước
đến
nay, mọi bản nhạc của
anh đều được tạo ra
bằng…
những cú click chuột.
Không đàn,
không nhạc cụ,
chỉ một chiếc máy tính, con
chuột và bàn phím. Cái “click” ấy, nếu nghe qua
có vẻ khô khan,
nhưng với
itsnk, đó là lúc trực giác và
kỷ luật
gặp nhau. Anh gọi
cách mình làm là ear-driven
production: để tai dẫn bàn
tay. “Sau hai mươi
mấy năm
nghe nhạc”, anh nói, “não
và tai mình
tự hình thành
cảm nhận về cấu trúc, về
scale,
về vòng. Làm bằng
chuột cũng vậy, phải nghe
đủ nhiều để biết mình đang làm gì. Không
phải click đại, mà là click có ngữ cảnh, click sao
để mọi thứ có lý”. Tất nhiên, việc làm nhạc hoàn toàn bằng chuột
không thể mang đủ mọi yếu tố “tốt” theo
nghĩa truyền thống, nhưng với itsnk, điều đó có
lẽ cũng chẳng quan trọng. “Nghe hay thì là
hay”, anh nói. “Nghe ‘thật’ chưa chắc hay; nghe
‘giả’ chưa chắc không hay”. Anh nhớ lại, từng
có người bảo vài đoạn piano của anh nghe hơi
“cứng”, nghe qua là biết ‘vẽ’ MIDI. Nhưng rồi
anh chỉ cười. Bản nhạc ấy đến giờ mọi người
vẫn nghe, và bản thân anh cũng thích nó. Với
anh, âm nhạc không nằm ở cách tạo ra, mà ở
cảm giác nó để lại đối với mình là gì. “Bây giờ click có khi còn nhanh hơn chơi”, anh
nói. “Piano roll ngày càng tinh vi - có scale, có
strum, có quantize… Sử dụng nó thành thạo
nên được xem là một skill của việc dùng DAW”. *Piano roll là một giao diện đồ họa dạng lưới dùng trong sản
xuất âm nhạc kỹ thuật số để chỉnh sửa nốt nhạc MIDI, thay vì
sử dụng bản nhạc truyền thống. Dĩ nhiên, để đạt được sự cân bằng giữa hai thế giới - một bên là công nghệ, logic và cấu trúc, một bên là cảm xúc, sáng tạo và âm thanh - chưa bao giờ dễ. Năm ba đại học, khoảng 2019-2020, cuộc sống của Khánh rơi vào một giai đoạn mà anh gọi là “tối tăm nhất”. Trượt môn, học bổng đứng trước nguy cơ mất, nghĩa là có thể phải về nước; cùng lúc, một mối tình năm năm cũng đổ vỡ. Mọi thứ chồng chéo lên nhau: anh thức đến 5-6 giờ sáng, ngủ đến tận chiều, ăn uống qua loa, việc học và âm nhạc đều bế tắc. “Anh phải tự thành thật với mình”, Khánh kể. “Nếu không thay đổi, chắc là ‘rơi’ luôn”. Từ khoảnh khắc đó, anh bắt đầu cố gắng thay đổi, làm lại từ đầu: điều chỉnh nhịp sống, đặt việc học hành lên trước, giữ kỷ luật như một sợi dây neo. Anh gọi đó là giai đoạn lock-in: gần hai năm chỉ ở trong nhà, học và làm nhạc. Anh bắt đầu ép mình vào một guồng kỷ luật: ngủ lúc 12 giờ đêm, dậy lúc 6-7 giờ sáng, rồi ăn sáng đàng hoàng trước khi bắt đầu ngày mới. “À, anh là một người mê game nữa, đặc biệt là Dota 2, nên ‘mẹo’ của anh là sau khi ăn sáng, chơi tầm hai tiếng cho đã, đã rồi thì bắt đầu ngồi vào học”, anh cười nói. Mọi thứ bắt đầu vận hành trơn tru hơn, và anh dần thấy sự thay đổi rõ rệt. Điểm số cải thiện, tinh thần ổn định, âm nhạc cũng trở lại nhịp cũ. Thời điểm đó, anh làm EP “After Party” cùng Vũ Thanh Vân - một dự án kéo dài gần hai năm, “có mấy bài mà lâu phết”, anh cười. Nhưng chính quãng thời gian ấy khiến anh hiểu rằng, chỉ cần kiên trì và nhìn xa hơn một chút, điều tốt đẹp rồi cũng sẽ đến.
giữa công nghệ và
âm
nhạc, còn một điều khiến
itsnk trở nên
“công nghệ”
hơn bất kỳ ai khác: từ trước
đến
nay, mọi bản nhạc của
anh đều được tạo ra
bằng…
những cú click chuột.
Không đàn,
không nhạc cụ,
chỉ một chiếc máy tính, con
chuột và bàn phím. Cái “click” ấy, nếu nghe qua
có vẻ khô khan,
nhưng với
itsnk, đó là lúc trực giác và
kỷ luật
gặp nhau. Anh gọi
cách mình làm là ear-driven
production: để tai dẫn bàn
tay. “Sau hai mươi
mấy năm
nghe nhạc”, anh nói, “não
và tai mình
tự hình thành
cảm nhận về cấu trúc, về
scale,
về vòng. Làm bằng
chuột cũng vậy, phải nghe
đủ nhiều để biết mình đang làm gì. Không
phải click đại, mà là click có ngữ cảnh, click sao
để mọi thứ có lý”. Tất nhiên, việc làm nhạc hoàn toàn bằng chuột
không thể mang đủ mọi yếu tố “tốt” theo
nghĩa truyền thống, nhưng với itsnk, điều đó có
lẽ cũng chẳng quan trọng. “Nghe hay thì là
hay”, anh nói. “Nghe ‘thật’ chưa chắc hay; nghe
‘giả’ chưa chắc không hay”. Anh nhớ lại, từng
có người bảo vài đoạn piano của anh nghe hơi
“cứng”, nghe qua là biết ‘vẽ’ MIDI. Nhưng rồi
anh chỉ cười. Bản nhạc ấy đến giờ mọi người
vẫn nghe, và bản thân anh cũng thích nó. Với
anh, âm nhạc không nằm ở cách tạo ra, mà ở
cảm giác nó để lại đối với mình là gì. “Bây giờ click có khi còn nhanh hơn chơi”, anh
nói. “Piano roll ngày càng tinh vi - có scale, có
strum, có quantize… Sử dụng nó thành thạo
nên được xem là một skill của việc dùng DAW”. *Piano roll là một giao diện đồ họa dạng lưới dùng trong sản
xuất âm nhạc kỹ thuật số để chỉnh sửa nốt nhạc MIDI, thay vì
sử dụng bản nhạc truyền thống. Dĩ nhiên, để đạt được sự cân bằng giữa hai thế giới - một bên là công nghệ, logic và cấu trúc, một bên là cảm xúc, sáng tạo và âm thanh - chưa bao giờ dễ. Năm ba đại học, khoảng 2019-2020, cuộc sống của Khánh rơi vào một giai đoạn mà anh gọi là “tối tăm nhất”. Trượt môn, học bổng đứng trước nguy cơ mất, nghĩa là có thể phải về nước; cùng lúc, một mối tình năm năm cũng đổ vỡ. Mọi thứ chồng chéo lên nhau: anh thức đến 5-6 giờ sáng, ngủ đến tận chiều, ăn uống qua loa, việc học và âm nhạc đều bế tắc. “Anh phải tự thành thật với mình”, Khánh kể. “Nếu không thay đổi, chắc là ‘rơi’ luôn”. Từ khoảnh khắc đó, anh bắt đầu cố gắng thay đổi, làm lại từ đầu: điều chỉnh nhịp sống, đặt việc học hành lên trước, giữ kỷ luật như một sợi dây neo. Anh gọi đó là giai đoạn lock-in: gần hai năm chỉ ở trong nhà, học và làm nhạc. Anh bắt đầu ép mình vào một guồng kỷ luật: ngủ lúc 12 giờ đêm, dậy lúc 6-7 giờ sáng, rồi ăn sáng đàng hoàng trước khi bắt đầu ngày mới. “À, anh là một người mê game nữa, đặc biệt là Dota 2, nên ‘mẹo’ của anh là sau khi ăn sáng, chơi tầm hai tiếng cho đã, đã rồi thì bắt đầu ngồi vào học”, anh cười nói. Mọi thứ bắt đầu vận hành trơn tru hơn, và anh dần thấy sự thay đổi rõ rệt. Điểm số cải thiện, tinh thần ổn định, âm nhạc cũng trở lại nhịp cũ. Thời điểm đó, anh làm EP “After Party” cùng Vũ Thanh Vân - một dự án kéo dài gần hai năm, “có mấy bài mà lâu phết”, anh cười. Nhưng chính quãng thời gian ấy khiến anh hiểu rằng, chỉ cần kiên trì và nhìn xa hơn một chút, điều tốt đẹp rồi cũng sẽ đến.
GIỮ BẢN SẮC
ĐỂ VƯỢT TẦM
ĐỂ VƯỢT TẦM
Sau cú nổ cùng album Loi Choi, nhiều người tưởng itsnk sẽ “đi luôn”, bước hẳn vào quỹ đạo của các nghệ sĩ mainstream. Nhưng Khánh lại chọn con đường khác. “Lúc đó anh vẫn đang đi học, nên quyết định hoàn thành nốt chương trình thạc sĩ Khoa học máy tính”, anh kể. Với anh, âm nhạc cần được giữ nguyên sự thuần khiết, được làm vì niềm yêu thích chứ không phải vì guồng quay thị trường. Công nghệ, theo cách nào đó, trở thành lối đi song song: một không gian khác để anh có thể yên tâm tiếp tục sáng tạo, và vẫn giữ được khoảng tự do của riêng mình. Tự do cũng cho anh quyền được nói “không”. Nếu một công việc không hợp vibe, nếu người cộng tác thiếu sự tôn trọng, hoặc nếu brief thay đổi liên tục, anh sẽ không nhận. Với anh, đó là ‘luxury’ của người làm độc lập: được quyền làm những gì mình tin, cùng những người thật sự cùng chí hướng.
Cũng chính vì vậy, itsnk chọn đi một mình. Không label, không manager, không ê-kíp đứng sau. Không phải vì kiêu ngạo hay “chủ nghĩa độc tôn”, mà vì anh hiểu rõ giá trị lớn nhất mình đang có: tự do. Anh biết cách “cỗ máy” âm nhạc vận hành: label và các công ty giải trí có ngân sách, truyền thông, và mối quan hệ; đổi lại là các điều khoản, hợp đồng, nếu đọc sai, có thể biến cơ hội thành gánh nặng; chỉ một dòng chữ mơ hồ cũng đủ khiến người ta phải hối hận.
Khi nói về “cỗ máy” ấy, itsnk giữ giọng điềm tĩnh, đầy cảnh tỉnh. Anh gọi đây là “một ngành đốt tiền”, nơi hợp đồng có thể dài hàng chục trang, điều khoản chia chác mập mờ, và những cơ chế ẩn vẫn luôn tồn tại. Những lời mời nghe ngọt ngào nhất thường xuất hiện khi các bạn còn trẻ và nôn nóng nhất. Anh không phủ nhận hệ thống, nhưng luôn nhấn mạnh một điều: phải hiểu rõ nó. Hiểu mình đang đứng ở đâu, mình giữ phần nào, và quan trọng nhất: mình sẵn sàng đánh đổi điều gì.
Từ góc nhìn ấy, anh mở rộng câu chuyện sang bức tranh âm nhạc Việt Nam hiện tại. Theo anh, thị trường đang nhộn nhịp hơn bao giờ hết: các label, công ty và chương trình đào tạo nghệ sĩ xuất hiện ngày càng nhiều, phần lớn lấy cảm hứng từ mô hình của Hàn Quốc. Điều đó mở ra nhiều cơ hội, nhưng đồng thời cũng tạo nên một áp lực khó thấy: áp lực phải “đúng chuẩn”, phải chạy kịp theo một khuôn mẫu nào đó. “Đôi khi, chính những thứ đó lại khiến người ta quên mất lõi của mọi thứ - âm nhạc”, Khánh nói.
Với itsnk, điều Việt Nam cần không phải là mô hình mới, mà là sự đa dạng thật sự: để các sắc độ được phát triển tự nhiên, từ điện tử, indie, hip-hop cho đến experimental. “Chỉ cần đủ nhiều ‘sân chơi’ nhỏ tồn tại bền vững”, anh nói tiếp, “chúng sẽ tự kết nối lại, tạo thành bản sắc riêng, một ‘sân chơi lớn’ riêng mà không cần vay mượn ai”.
Anh không mong mọi người “học” cách anh làm nhạc, vì mỗi người đều có con đường, cảm xúc và ngôn ngữ riêng. “Mỗi người có cách làm khác nhau, có sở thích khác nhau”, anh nói, “và khi mọi người đào sâu vào những ‘sân chơi’ của riêng mình, thì chính sự đa dạng đó sẽ khiến âm nhạc Việt trở nên phong phú và phát triển hơn. Khi ấy, chúng ta không chỉ dừng ở việc có bản sắc, mà lúc đó chúng ta có thể vượt tầm, mang bản sắc đó ra thế giới, phát triển và sánh vai cùng những nền âm nhạc khác. Đấy mới là end goal”.
Cũng chính vì vậy, itsnk chọn đi một mình. Không label, không manager, không ê-kíp đứng sau. Không phải vì kiêu ngạo hay “chủ nghĩa độc tôn”, mà vì anh hiểu rõ giá trị lớn nhất mình đang có: tự do. Anh biết cách “cỗ máy” âm nhạc vận hành: label và các công ty giải trí có ngân sách, truyền thông, và mối quan hệ; đổi lại là các điều khoản, hợp đồng, nếu đọc sai, có thể biến cơ hội thành gánh nặng; chỉ một dòng chữ mơ hồ cũng đủ khiến người ta phải hối hận.
Khi nói về “cỗ máy” ấy, itsnk giữ giọng điềm tĩnh, đầy cảnh tỉnh. Anh gọi đây là “một ngành đốt tiền”, nơi hợp đồng có thể dài hàng chục trang, điều khoản chia chác mập mờ, và những cơ chế ẩn vẫn luôn tồn tại. Những lời mời nghe ngọt ngào nhất thường xuất hiện khi các bạn còn trẻ và nôn nóng nhất. Anh không phủ nhận hệ thống, nhưng luôn nhấn mạnh một điều: phải hiểu rõ nó. Hiểu mình đang đứng ở đâu, mình giữ phần nào, và quan trọng nhất: mình sẵn sàng đánh đổi điều gì.
Từ góc nhìn ấy, anh mở rộng câu chuyện sang bức tranh âm nhạc Việt Nam hiện tại. Theo anh, thị trường đang nhộn nhịp hơn bao giờ hết: các label, công ty và chương trình đào tạo nghệ sĩ xuất hiện ngày càng nhiều, phần lớn lấy cảm hứng từ mô hình của Hàn Quốc. Điều đó mở ra nhiều cơ hội, nhưng đồng thời cũng tạo nên một áp lực khó thấy: áp lực phải “đúng chuẩn”, phải chạy kịp theo một khuôn mẫu nào đó. “Đôi khi, chính những thứ đó lại khiến người ta quên mất lõi của mọi thứ - âm nhạc”, Khánh nói.
Với itsnk, điều Việt Nam cần không phải là mô hình mới, mà là sự đa dạng thật sự: để các sắc độ được phát triển tự nhiên, từ điện tử, indie, hip-hop cho đến experimental. “Chỉ cần đủ nhiều ‘sân chơi’ nhỏ tồn tại bền vững”, anh nói tiếp, “chúng sẽ tự kết nối lại, tạo thành bản sắc riêng, một ‘sân chơi lớn’ riêng mà không cần vay mượn ai”.
Anh không mong mọi người “học” cách anh làm nhạc, vì mỗi người đều có con đường, cảm xúc và ngôn ngữ riêng. “Mỗi người có cách làm khác nhau, có sở thích khác nhau”, anh nói, “và khi mọi người đào sâu vào những ‘sân chơi’ của riêng mình, thì chính sự đa dạng đó sẽ khiến âm nhạc Việt trở nên phong phú và phát triển hơn. Khi ấy, chúng ta không chỉ dừng ở việc có bản sắc, mà lúc đó chúng ta có thể vượt tầm, mang bản sắc đó ra thế giới, phát triển và sánh vai cùng những nền âm nhạc khác. Đấy mới là end goal”.
“Nếu có một điều gì mọi người có thể ‘học’ được từ anh, thì có lẽ đó là việc mọi thứ đều có thể làm được. Anh là một thằng nhóc bắt đầu từ con số 0 - không nhạc cụ, không điều kiện, gặp đủ kiểu khó khăn và phải tự học cách cân bằng mọi thứ. Nhưng nếu mọi người thực sự đủ đam mê và giữ được kỷ luật với bản thân, mọi người hãy tin rằng ở phía cuối con đường kia, chắc chắn sẽ có ánh sáng, và sẽ có những phần quà dành riêng cho mọi người. Anh là nhân chứng sống đây này”. *cười*