LOPE
PHẠM
"TAO LÀ CHÍNH, CHÍNH LÀ TAO"
Lope Phạm, tên thật Phạm Trung Chính, sinh năm 2000, là một producer ở Hà Nội.
Trong âm nhạc, producer là người đứng sau, thiết kế trải nghiệm của một bài nhạc. Từ ý tưởng, cấu trúc, âm sắc, nhịp điệu, cách giọng hát đặt vào bản phối; từ phòng thu đến bản master cuối cùng. Lope Phạm chọn con đường ít ánh đèn ấy, và ở đó anh tìm thấy chỗ đứng cho mình: không hào nhoáng, chỉ cần đúng với giá trị mà anh tin.
Từ đâu anh bắt đầu làm nhạc?
Anh nghĩ việc làm nhạc với mình bắt đầu từ khoảng 14 - 15 tuổi. Nhưng phải đến năm 16 - 17 tuổi, anh mới thật sự nghiêm túc và coi âm nhạc như một nghề. Từ lúc ấy, anh “all in”. Trước đó, âm nhạc là nơi để anh xả và giấu cảm xúc của mình vào thôi.
Điều gì chuyển từ làm nhạc để xả cảm xúc sang thành nghề?
Hồi đấy là đêm cận Tết 2016-2017, cũng rất tình cờ thôi, anh nhận được một câu hỏi: “Mày đã bao giờ nghĩ sẽ làm âm nhạc một cách nghiêm túc chưa?”
Câu hỏi đấy nó “hit” anh. Anh chưa bao giờ nghĩ thế cả. Anh chưa bao giờ nghĩ là âm nhạc có thể mang lại cho tôi tiền, cuộc sống, hay là bất kỳ thứ gì liên quan. Từ khoảnh khắc đấy, anh quyết định “all in”.
Nhiều người đến với âm nhạc và nghệ thuật muốn ánh đèn rọi vào mình, tại sao anh lựa chọn con đường ở “đằng sau”?
Anh không nghĩ mình chọn được. Nó là sứ mệnh của mỗi người. Có những người mang trong mình tố chất, chỉ cần nhìn qua là biết: họ sinh ra để làm điều đó. Ngược lại, cũng có những người cố gắng tìm kiếm sự nổi tiếng, cố khoác lên mình một chiếc áo rộng quá khổ, và chính điều ấy khiến họ dần trở nên mất tự nhiên, rồi biến mất lúc nào không hay.
Tất nhiên, anh cũng đã thử, nhưng mà anh thấy nó không hợp với anh, không hợp với cá tính của anh.
LOPE PHẠM
“Anh không nghĩ mình chọn được. Nó là sứ mệnh của mỗi người”
Những người ở phía sau thường ít khi được
đón nhận nhiều ánh hào quang như người ở
phía trước. Anh có bao giờ tự hỏi về điều đó
không? Anh nghĩ quan trọng là họ muốn gì, họ có
muốn cái hào quang đấy hay không? Câu hỏi
đấy, anh nghĩ là chỉ có mình với mình mới trả
lời được thôi. Với anh, làm gì cũng được, quan trọng là em
muốn đạt được gì trong hành trình làm nghề.
Anh nghĩ rằng làm bất kỳ cái gì liên quan đến
nghệ thuật, đều sẽ có những khoảng thời gian
“đói”, và những lúc ấy mình không có gì ngoài
niềm tin. Nhưng không vì thế mà mình bất
chấp mọi thứ để khoác lên chiếc áo rộng kia. Có lẽ cũng vì ở phía sau, rất nhiều người thắc
mắc hiện tại anh đang thế nào? Anh oke. Năm nay anh đi du lịch nhiều. Đây
cũng là năm anh có cơ hội làm việc với khá
nhiều nghệ sĩ bên ngoài, được cộng tác với
nhiều gương mặt mới, và anh thật sự biết ơn
họ. Bởi chính vào lúc anh chới với nhất, họ đã
xuất hiện, trao cho anh một niềm tin: “Tao tin
mày làm được”. Khi làm việc với họ, anh đã đưa cái “tôi” của mình vào sản phẩm bằng cách nào? Đấu tranh, cãi nhau, bất đồng quan điểm nhiều lắm (cười). Nhưng mà đấy là câu chuyện phải xảy ra, và nên xảy ra để họ hiểu mình hơn, và mình hiểu họ hơn. Quan điểm của anh là làm việc mà không có tranh luận, cứ “oke, oke, oke” thì không đi đến đâu cả. Vậy đâu là ranh giới để anh nói “không”? Anh nghĩ điều quan trọng nằm ở cách mình nói “không” - và đó cũng là một dạng nghệ thuật. Cách mình “mềm nắn rắn buông” mới thật sự quan trọng, chứ cố chấp bảo vệ quan điểm thì dễ lắm. Vấn đề là mình phải thuyết phục sao để người ta hiểu: à, thằng này nói có lý. Còn nếu thấy không hợp thì thôi, cùng nhau tìm hướng khác. Chính cách mình giải quyết vấn đề mới bộc lộ cái chất nghệ trong công việc. Với anh, những thử thách ấy có phải là phần tất yếu trên hành trình này không? Chắc chắn rồi, vì chính những điều đó đã tạo nên mình. Anh không hổ thẹn với quá khứ; quan trọng là biết nhìn ra vấn đề, rút kinh nghiệm và coi đó như một bài học. Với anh, đó không phải sai lầm hay khó khăn, mà chỉ là những khoảnh khắc. Nếu một câu chuyện chỉ nhìn theo lăng kính đúng - sai, thì nó sẽ bị đóng khung trong hai màu trắng - đen. Điều cần thiết là đặt câu hỏi: nó chưa đúng ở đâu, mình có thể làm gì để đúng hơn, và nếu quay lại khoảnh khắc ấy, mình sẽ làm khác đi như thế nào? Và khi xét thêm những yếu tố như tình nghĩa, cảm xúc, hay hoàn cảnh lúc đó, câu chuyện sẽ vượt ra ngoài ranh giới đúng - sai. Nó có sự cảm thông, nó “con người” hơn rồi.
đón nhận nhiều ánh hào quang như người ở
phía trước. Anh có bao giờ tự hỏi về điều đó
không? Anh nghĩ quan trọng là họ muốn gì, họ có
muốn cái hào quang đấy hay không? Câu hỏi
đấy, anh nghĩ là chỉ có mình với mình mới trả
lời được thôi. Với anh, làm gì cũng được, quan trọng là em
muốn đạt được gì trong hành trình làm nghề.
Anh nghĩ rằng làm bất kỳ cái gì liên quan đến
nghệ thuật, đều sẽ có những khoảng thời gian
“đói”, và những lúc ấy mình không có gì ngoài
niềm tin. Nhưng không vì thế mà mình bất
chấp mọi thứ để khoác lên chiếc áo rộng kia. Có lẽ cũng vì ở phía sau, rất nhiều người thắc
mắc hiện tại anh đang thế nào? Anh oke. Năm nay anh đi du lịch nhiều. Đây
cũng là năm anh có cơ hội làm việc với khá
nhiều nghệ sĩ bên ngoài, được cộng tác với
nhiều gương mặt mới, và anh thật sự biết ơn
họ. Bởi chính vào lúc anh chới với nhất, họ đã
xuất hiện, trao cho anh một niềm tin: “Tao tin
mày làm được”. Khi làm việc với họ, anh đã đưa cái “tôi” của mình vào sản phẩm bằng cách nào? Đấu tranh, cãi nhau, bất đồng quan điểm nhiều lắm (cười). Nhưng mà đấy là câu chuyện phải xảy ra, và nên xảy ra để họ hiểu mình hơn, và mình hiểu họ hơn. Quan điểm của anh là làm việc mà không có tranh luận, cứ “oke, oke, oke” thì không đi đến đâu cả. Vậy đâu là ranh giới để anh nói “không”? Anh nghĩ điều quan trọng nằm ở cách mình nói “không” - và đó cũng là một dạng nghệ thuật. Cách mình “mềm nắn rắn buông” mới thật sự quan trọng, chứ cố chấp bảo vệ quan điểm thì dễ lắm. Vấn đề là mình phải thuyết phục sao để người ta hiểu: à, thằng này nói có lý. Còn nếu thấy không hợp thì thôi, cùng nhau tìm hướng khác. Chính cách mình giải quyết vấn đề mới bộc lộ cái chất nghệ trong công việc. Với anh, những thử thách ấy có phải là phần tất yếu trên hành trình này không? Chắc chắn rồi, vì chính những điều đó đã tạo nên mình. Anh không hổ thẹn với quá khứ; quan trọng là biết nhìn ra vấn đề, rút kinh nghiệm và coi đó như một bài học. Với anh, đó không phải sai lầm hay khó khăn, mà chỉ là những khoảnh khắc. Nếu một câu chuyện chỉ nhìn theo lăng kính đúng - sai, thì nó sẽ bị đóng khung trong hai màu trắng - đen. Điều cần thiết là đặt câu hỏi: nó chưa đúng ở đâu, mình có thể làm gì để đúng hơn, và nếu quay lại khoảnh khắc ấy, mình sẽ làm khác đi như thế nào? Và khi xét thêm những yếu tố như tình nghĩa, cảm xúc, hay hoàn cảnh lúc đó, câu chuyện sẽ vượt ra ngoài ranh giới đúng - sai. Nó có sự cảm thông, nó “con người” hơn rồi.
"Có những câu chuyện
phải xảy ra
và nó
nên xảy ra"
Anh có nghĩ việc sinh ra và lớn lên ở Hà Nội đã ảnh hưởng đến tính cách và âm nhạc của mình không?
Có chứ. Hà Nội có bốn mùa, mà mỗi mùa lại thay đổi cả cách ăn uống, sinh hoạt, nên tính cách và cảm xúc của mình cũng trở nên đa dạng hơn. Khi cảm nhận một sự việc, mình dễ nhìn nó đa chiều hơn. Anh từng sống ở Sài Gòn ba năm, và trong khoảng thời gian đó, anh như một phiên bản hoàn toàn khác. Anh không thật sự thích phiên bản ấy, nhưng nó góp phần tạo nên con người anh bây giờ.
Sài Gòn phù hợp với giải trí, là trung tâm của ngành công nghiệp nghệ thuật giải trí. Ở đó, nếu mình không chủ động làm, thì sẽ tự bị cuốn trôi ngay. Đây là hệ thống của “trò chơi” này rồi, và anh nghĩ ai làm nghệ thuật cũng nên vào Sài Gòn một thời gian để hiểu được cách nó vận hành. Ngược lại, Hà Nội lại hợp cho sáng tạo hơn. Ở đây, cảm xúc phong phú và tinh tế. Đau có nhiều kiểu đau, buồn có nhiều kiểu buồn. Đôi khi có nỗi buồn không gọi tên được - sáng tỉnh dậy, tự dưng thấy lòng man mác, kiểu thế. Khi thì lại nóng nảy, khi thì lại lạnh lùng.
Chính vì thế, anh buộc mình phải rèn luyện: kết hợp phong thái làm việc ở Sài Gòn với nhịp sống của Hà Nội.
Vậy anh cân bằng mọi thứ thế nào?
Anh nghĩ đây là câu hỏi mà mình mất cả đời để học được. Thật ra anh không có nhiều kinh nghiệm cá nhân để chia sẻ, vì có những lúc anh vẫn trôi tuột theo cảm xúc của mình.
Anh nhớ một kỷ niệm ở sân bay. Tháng 8 vừa rồi, suốt bốn tuần, tuần nào anh cũng bay hai chuyến - sáng đi, tối lại bay về lúc 10 giờ. Đến chuyến cuối cùng, lúc đấy anh bị cảm và lần đầu tiên anh hiểu cảm giác “lạnh buốt gáy” là thế nào. Anh ngồi taxi trên đường ra sân bay mà cứ phải bấu gáy để cho ấm lên.
Ra đến sân bay, nhìn bảng mã chuyến bay, anh thấy quen quen. Rồi chợt nhận ra suốt bốn tuần nay, mình chỉ lặp đi lặp lại đúng một mã đi và một mã về. Khoảnh khắc ấy, anh cảm thấy quá tải, kèm thêm cái việc bị cảm như thế, nguyên ngày đấy anh ở Sài Gòn, anh thấy nó dài, rất dài. Hôm đấy anh đi làm, phỏng vấn, lên hình, chụp hình như bình thường, không nói là mình ốm hay có chuyện gì cả.
Hay hôm anh nghe tin người nhà ngã bệnh, anh nghe xong cảm tưởng thế giới anh sụp đổ. Nhưng mà anh có job, anh vẫn ngồi làm và anh không nói gì liên quan đến vấn đề cá nhân của mình. Có những lúc mình không thể cân bằng hay kiểm soát được mọi sự. Trong một vài khoảnh khắc, cảm xúc mình có thể trôi tuột, nhưng quan trọng là sau đấy mình “kéo” nó lại như thế nào. Anh nghĩ đấy không giống sự cân bằng lắm, mà là sự chuyên nghiệp. Mình không để cảm xúc ảnh hưởng đến công việc của mình.
Lúc nào thì anh nghỉ ngơi?
Anh luôn cố dành ra khoảng thời gian cho bản thân. Nếu không, cảm giác rất tù túng. Gần đây anh bắt đầu đi chạy, và nhận ra đó cũng là một dạng thiền: mình không nghĩ gì, chỉ có mình với hoạt động ấy thôi. Lúc đầu anh không chạy hết được một vòng hồ đâu, anh cứ chạy từng tí từng tí một. Bây giờ anh chạy hết được 2 vòng.
Thường lúc chạy, anh không nghe nhạc. Anh muốn nghe tiếng chim, tiếng người, những âm thanh đời sống bình thường xung quanh. Ngoài lúc đó, khi không làm nhạc, anh lại tìm sự thư giãn bằng những tiếng ambience - tiếng mưa rơi, tiếng củi đốt… kiểu vậy.
Sau những khoảng lặng như thế, anh có bao giờ tự hỏi: anh thích việc mình là “một ai đấy”, hay việc mình không là ai cả?
Thật lòng nhất, anh vẫn nghĩ anh thích mình là “một ai đấy” hơn, nhưng điều đó không tạo ra khoảng cách giữa anh và người xung quanh. Câu chuyện “tôi là một ai đấy” thường bị gắn thêm quá nhiều râu ria, yếu tố bên ngoài mà anh không mong muốn. Với anh, “là một ai đó” chỉ đơn giản là một cái tên, một định danh. Nó không làm anh đánh mất bản chất. Anh vẫn là anh, là một người bình thường thôi.
Bây giờ có rất nhiều người làm nhạc giống anh. Vậy điều gì khiến thằng Lope Phạm là một thằng Lope Phạm? Không phải vì mỗi âm nhạc, chắc chắn là như vậy.
Nếu phải giới thiệu bản thân trước mọi người, anh sẽ nói mình là ai?
Tao là Chính. Chính là tao.