"Tôi nghĩ rằng, gặp khó khăn thì có thể thất bại. Nhưng vì sợ khó khăn mà dừng lại thì
chắc chắn thất bại"

Sinh ra từ một gia đình nông dân trồng vải ở thôn Lại Xá 3, huyện Thanh Hà (tỉnh Hải Dương cũ), Hoàng Ngọc - cô gái sinh năm 1997 - đã chọn một con đường khác với phần lớn nông hộ quê mình: nói “không” với hóa chất, quay về với đất theo cách tự nhiên nhất. Hành trình từ trăn trở gia đình đến việc dẫn dắt một mô hình canh tác định hướng hữu cơ của cô là câu chuyện về sự bền bỉ, kiên định và niềm tin xanh gieo từ những điều rất nhỏ.

Những trăn trở của một người làm nông có trách nhiệm

Những năm xa quê theo học ngành Khoa học Đất tại Đại học Cần Thơ, Ngọc luôn mang theo nỗi lo về sức khỏe của cha mẹ khi mỗi mùa phun thuốc tới. “Việc tiếp xúc nhiều với hoá chất khiến ông bà đau ốm suốt. Ông nhà chị cứ phun thuốc trừ sâu xong là ốm li bì ba ngày”, chị Ngọc nhớ lại.

Câu chuyện ấy không phải của riêng một gia đình. Những chùm vải đỏ au trên mâm trái cây của mọi gia đình Việt hẳn đã phải đi qua vô số lớp hóa chất trong suốt quá trình trồng và thu hoạch. Áp lực sản lượng và yêu cầu mẫu mã khiến đa phần nông hộ buộc phải dựa vào hoá chất bảo vệ thực vật, chất kích chín, chất tạo ngọt… như là lựa chọn duy nhất để tối ưu sản lượng và chất lượng.

Nhưng chị Ngọc không muốn tương lai của gia đình và người tiêu dùng phải đánh đổi bằng sức khỏe. Và để làm được điều đó, chị chọn một hướng đi ngược dòng.

Thay đổi suy nghĩ - Thay đổi hành động

Mang trong mình niềm tin vào nông nghiệp bền vững, chị Ngọc chủ động tìm kiếm phương pháp canh tác tự nhiên. Chị được ông Hoàng Sơn Công - Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp và Chuyển giao Công nghệ Việt Nam - trực tiếp chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn làm các chế phẩm vi sinh và ba loại phân bón chính từ rác thải hữu cơ. Những loại phân bón này đều giúp ích rất lớn vào các giai đoạn quan trọng trước vụ thu gồm giai đoạn ra quả, tăng trưởng và thu hái.

Khởi đầu từ suy nghĩ phải thay đổi, chị Ngọc thay thế gần như toàn bộ hóa chất trước đây bằng các sản phẩm phân bón hữu cơ từ rác thải hữu cơ kết hợp các dung dịch lên men từ thực vật dựa trên giải pháp IMO (giải pháp sinh học cho nông nghiệp và xử lý rác thải) trong mọi quy trình từ giai đoạn gieo trồng tới thu hoạch vải.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là giai đoạn cuối vụ. Thay vì phun hoá chất Kali đậm đặc để tạo độ ngọt và màu cho vải như cách làm phổ biến, chị sử dụng dung dịch Kali được ủ lên men tự nhiên từ dịch chuối. Đây cũng là ứng dụng mà chị tâm đắc nhất trong quá trình chuyển đổi.

Khó khăn nối tiếp khó khăn

Trên chặng đường áp dụng mô hình canh tác định hướng hữu cơ, dường như nhìn đâu cũng chỉ thấy khó khăn. Nếu khó khăn về kỹ thuật có thể vượt qua bằng học hỏi, thì rào cản tâm lý từ cộng đồng mới thực sự là thử thách trắc trở nhất.

Hai năm đầu, mô hình của chị Ngọc liên tục… mất mùa. Chi phí tăng cao, năng suất giảm mạnh, mẫu mã xấu đi, vải không ngọt như thị trường quen thuộc - đều vì xa rời tuyệt đối các hoá chất. Khách hàng lắc đầu, còn người xung quanh thì cho rằng chị đang “phá vỡ” cách làm truyền thống.

“Có ăn có học mà làm vườn hỏng bét, không bằng đứa chẳng học hành gì,” chị Ngọc kể về những lời dè bỉu vẫn nhớ như in. Những lời nói tưởng nhẹ nhưng đủ để khiến một người mới bắt đầu chùn bước. Nhưng chị Ngọc thì không. Chị tiếp tục kiên trì thử nghiệm từng bước để mô hình canh tác tại vườn có thể chuyển đổi từ từ.

Mùa gặt đến từ nỗ lực bền bỉ

Dù có lúc tự nghi ngờ chính mình, song chị Ngọc luôn tự nhắc nhở bản thân: “Gặp khó khăn thì có thể thất bại. Nhưng vì sợ khó khăn mà dừng lại thì chắc chắn thất bại”.

Năm 2025, Vườn Vải Nhà Ông Chiến - thương hiệu gia đình do chị Ngọc xây dựng - đã chứng kiến nhiều sự chuyển mình và những trái vải từ khu vườn của chị đã vươn đến nhiều tỉnh thành trên cả nước: từ Hải Phòng, Hà Nội tới Đà Nẵng, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Nam, Vũng Tàu, Cần Thơ, Thành phố Hồ Chí Minh,... với doanh thu gần 400 triệu đồng.

Khu vườn 1 hecta của gia đình chị Ngọc cho thu hoạch ước tính trung bình 15 tấn vải vào mùa thu năm 2025, cao hơn 5 tấn so với năng suất thu hoạch trung bình trên diện tích của vải thiều Thanh Hà là 8-10 tấn/ha (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia). 

Khu vườn đầy tâm huyết của chị đã trở thành một trong những vườn vải có năng suất cao nhất tại Thanh Hà hiện nay. Vườn ít sâu bệnh hơn, cây khoẻ hơn, và vị ngọt tự nhiên được bảo toàn mà không dùng bất kỳ loại hóa chất nào trong giai đoạn thu hoạch. 

Điều khiến chị Ngọc thấy “vô giá” là sức khỏe ổn định của cha mẹ và những người làm vườn. Cùng với đó là sự tin tưởng ngày càng lớn của người tiêu dùng - những người tìm đến mô hình trồng trọt tử tế và minh bạch.

Triết lý tôn trọng tự nhiên

Trong vườn vải của chị Ngọc, mỗi tán lá, luống đất, con ong, ngọn cỏ đều có vai trò. Ngay cả rác thải cũng được cô tái sinh thành nguồn dinh dưỡng cho đất. Cách chị chăm vườn giống như chăm một cơ thể sống - tôn trọng nhịp sinh học, không ép buộc thiên nhiên chạy theo mong muốn của con người.

Đó là triết lý nền tảng để cô hướng tới mục tiêu lớn hơn: mang đến cho người tiêu dùng những trái vải an toàn, được nuôi dưỡng hoàn toàn trong môi trường hữu cơ.

Câu chuyện của nữ doanh nhân Hoàng Ngọc không chỉ là hành trình của một nông hộ trẻ dám thử nghiệm. Đó là minh chứng cho cách một người trẻ có thể khắc phục những khuyết điểm của “cái cũ” bằng tri thức, kiên trì và lòng yêu thiên nhiên. Một hành trình âm thầm nhưng bền bỉ, gieo lại niềm tin xanh vào đất, vào tự nhiên và vào chính con người trên con đường bảo vệ môi trường từ những điều nhỏ bé nhất.